UGC NET मराठी प्रश्नपत्र-II (कोड 38) में 100 बहुविकल्पीय प्रश्न होते हैं, 180 मिनट में; +2 सही उत्तर पर, कोई नकारात्मक अंकन नहीं। पाठ्यक्रम जून 2019 से लागू UGC NET पाठ्यक्रम (हर विषय में 10 इकाइयाँ) पर आधारित है। नीचे NTA की आधिकारिक PDF की हर इकाई और उसके टॉपिक दिए हैं (10 इकाइयाँ, 77 टॉपिक)।
UGC NET मराठी एक नज़र में
| पेपर कोड | 38 |
|---|---|
| समूह | भाषा एवं साहित्य |
| प्रश्न | 100 (सभी अनिवार्य) |
| अंक | 200 (2 प्रति प्रश्न) |
| अवधि | 180 मिनट (पेपर I और II एक साथ, बिना ब्रेक) |
| अंकन | +2 सही उत्तर पर, कोई नकारात्मक अंकन नहीं |
| माध्यम | Marathi (the paper is set in the language) |
| आधार | जून 2019 से लागू UGC NET पाठ्यक्रम (हर विषय में 10 इकाइयाँ) |
| आधिकारिक सिलेबस PDF | आधिकारिक PDF डाउनलोड करेंPDF |
UGC NET मराठी सिलेबस: इकाइयाँ और टॉपिक
NTA ने इस विषय का पाठ्यक्रम केवल अंग्रेज़ी में प्रकाशित किया है, इसलिए इकाइयों के नाम अंग्रेज़ी में हैं।
इकाई 1 भाषा, भाषा आविष्काराची रूपे आणि भाषाविज्ञान
- अ) भाषा आविष्काराची रूपे
- भाषेची ओळख, भाषिक व्यवहाराचे स्वरूप, आविष्करणाचे प्रकार, (मौखिक व
- लिखित), भाषा आणि दृक-श्राव्य कला, भाषा आणि सादरीकरणाची कला
- साहित्याचे माध्यम म्हणून भाषेचे कार्य, साहित्याच्या भाषेची वैशिष्टये, भाषा आणि
- कथन
- ब) व्याकरण
- शब्दाच्या जाती, विभक्ती, प्रयोग, क्रियापद विचार, समास, अलंकार, वृत्ते इत्यादी
- क) भाषाविज्ञान
- भाषेची उत्पत्ती व उपपत्ती, भाषाकुल संकल्पना, स्वन, स्वनीम, स्वनांतर, पद, पदिम
- पदांतर, वाक्‍्यविचार, अर्थविचार, भाषाविज्ञानाच्या विविध अभ्यास पद्धती, मराठीचे
- लेखनविषयक नियम
- समाजभाषाविज्ञानाचे स्वरूप व व्याप्ती, समाजभाषाविज्ञान आणि इतर अभ्यासशाखा
- तंत्रज्ञान व माहिती तंत्रज्ञान, संदेशनाची माध्यमे, तंत्रज्ञानाने प्रभावित होणारे संदेशनाचे
- घटक, मराठी भाषा व तंत्रज्ञान आणि नवभाषा निर्मिती. भाषा व बोली (अहिराणी कोकणी, मालवणी, पावरा, मावची, तावडी, तडवी, चंदगडी, भिलाऊ, झाडी
- वऱ्हाडी, घाटी, भिल्ली, डांगी, दखनी इत्यादी), भाषा व बोली यांचे समाजातील
- स्थान व सहसंबंध बोलीचे स्वरूप व वैशिष्ट्ये, बोलींची निर्मिती, बोलींमधील परिवर्तनाची प्रक्रिया व सीमा आणि इतर बोलींचा प्रभाव. बोली अभ्यासाचे महत्त्व
- बोली संरचना विचार, बोली अभ्यास, समाजभाषावैज्ञानिक दृष्टीकोन, बोलींसमोरील
- आव्हाने
इकाई 2 संस्कृती संकल्पना आणि वाडूयनिर्मिती
- वाड्यीन संस्कृतीचे पारंपरिक घटक, मौखिक परंपरा, हस्तलिखिते, कथन, पठण, श्रवण
- सादरीकरण (तमाशा, लळीत, भारुड, बोहाडा, निरुपण, कीर्तन, प्रेक्षक, श्रोता, कथनकार) वाड्व्य, धर्म, पंथ आणि राजाश्रयाचा सहसंबंध वाहुयीन संस्कृतीचे आधुनिक घटक: मुद्रिते, मुद्रक, नियतकालिके, वृत्तपत्रे, पुस्तके
- संपादक, लेखक, प्रकाशक, वाचक, समीक्षक, वितरक, वाडवयीन संस्था, महामंडळे
- संमेलने, पुरस्कार
- नागर आणि ग्रामीण अभिरुची, लेखक व वाचक यांच्यातील आदान प्रदान, वाइयीन
- संस्कृती संघर्ष (अभिजन-बहुजन), भाषाशुद्धी व वाक््यशुद्धीबद्दलच्या संकल्पना
- श्ठरीलअश्ठील संबंधीचे वाद, अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य व निर्बंध
- सामाजिक प्रबोधनात वाड्यीन संस्कृतीचे योगदान, (सत्यशोधकी जलसे, आंबेडकरी
- जलसे, मेळे इत्यादी), संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीतील आविष्कार, वैचारिक, प्रबोधन
- उदबोधन, निबंध वाडमय, प्रायोगिक नाटक व पथनाट्ये इत्यादी
- मराठी वाड््यीन संस्कृतीचा नकाशा, साहित्यसंमेलनातील परिवर्तने, वादविवाद, भूमिका वाइ्यबाह्य घटकांची वाइ्यीन संस्कृतीवरील आक्रमणे, वाइयीन संस्कृतीतील लेखकाची
- प्रतिमा, मराठी समाजमानस आणि ग्रंथव्यवहाराचा प्रभाव
इकाई 3 भारतीयत्वबाची संकल्पना व भाषांतर मीमांसा
- भारतीय साहित्याची संकल्पना, आंतरभाषीय भाषा-भगिनीभाव संकल्पना, भाषांतराची
- संकल्पना, भाषांतर-अनुवाद आणि रुपांतर, आंतरभारतीय साहित्याचे मराठीतील
- भाषांतर, भाषांतरातील समस्या, प्रभाव अभ्यासाची संकल्पना, प्रभव, प्रभाव आणि
- अनुकरण, प्रभावाची कारण मीमांसा, प्रभाव आणि सत्तासंबंध, प्रभाव आणि निर्मितीप्रेरणा
- तत्त्व-वैचारिक प्रवाहांच्या प्रेरणा), सामाजिक, राजकीय घटीतांमधून प्रेरणा, व्यक्तीच्या
- प्रभावातून प्रेरणा
- स्चनाप्रकारांचा प्रभावानुरोधाने अभ्यास ( सुनीत, कादंबरी, गझल, हायकू), अभंगाचा
- आधुनिक कवितेवर प्रभाव, पाश्चात्य नाट्यप्रवाहांचा व लोककलांचा मराठी रंगभूमीवरील
- प्रभाव
इकाई 4 लोकसाहित्य आणि विशेष साहित्य प्रवाह
- लोकसाहित्य: संकल्पना, स्वरूप व व्याप्ती
- लोकसाहित्यातील लोकतत्वे, लोकभाषा, धार्मिकता आणि इहवाद, लोकसाहित्यातील
- संप्रदाय, लोकसाहित्यातील लोकप्रयोज्य कला व संशोधन
- दलित साहित्य: स्वरूप, प्रेरणा व तत्वज्ञान
- दलित साहित्याचा इतिहास
- कथा, कविता, कादंबरी, रंगभूमी, आत्मकथने, वैचारिक साहित्य इत्यादी)
- ग्रामीण साहित्य: स्वरूप व प्रेरणा
- ग्रामीण साहित्याचा इतिहास
- कथा, कविता, कादंबरी, रंगभूमी, आत्मकथने, वैचारिक साहित्य इत्यादी)
इकाई 5 वाज्न्येतिहासाचा अभ्यास
- वाझ्येतिहासाची संकल्पना, वाह्येतिहास लेखनाचे नवे दृष्टिकोन, विविध राजवटी आणि वाडव्य इतिहास लेखन, वाइय इतिहास आणि इतर इतिहास लेखन पद्धती, वाइय इतिहास
इकाई 6 वाढु यीन चळवळीचे स्वरूप
- मराठीतील वाहयीन चळवळी, चळवळीचे समाजशास्त्र, भक्तीसाहित्याची चळवळ
- भाषाशुद्धीची चळवळ, वाक्व्यशुद्धीची चळवळ, अनियतकालिकांची चळवळ, दलित
- साहित्याची चळवळ, ग्रामीण साहित्याची चळवळ, आदिवासी साहित्याची चळवळ
- स्त्रीमुक्तीची चळवळ, शेतकरी चळवळ, चळवळीच्या प्रभावतील मराठी साहित्य वाहठ्यीन अभिरुची (रुची-अभिरुची), अभिरुची संपर्क, अभिरुची संघर्ष, मुद्रणपूर्व
- अभिरुचीचे स्वरूप, आंग्लसंपर्कानंतरची अभिरुची आणि संघर्ष, सामाजिक संस्था, सत्ता
- जातिसंघर्ष आणि अभिरुची
इकाई 7 साहित्य प्रवाह
- साहित्यप्रवाहाचे स्वरूप, व्याप्ती व मर्यादा. साहित्यप्रवाहाच्या निर्मिती प्रेरणा, आधुनिक
- साहित्य, नवसाहित्य, महानगरीय साहित्य, आदिवासी साहित्य, स्त्रीवादी साहित्य, जैन
- साहित्य, ख्रिस्ती साहित्य, मुस्लिम साहित्य, जनवादी साहित्य, मार्क्तवादी साहित्य विज्ञान साहित्य, अल्पसंख्यकांचे साहित्य, बालसाहित्य, कामगारांचे साहित्य इत्यादी
इकाई 8 साहित्यशास्त्र आणि भक्ती संप्रदाय
- अ) काव्यशास्त्र, काव्यलक्षण, प्रयोजन, प्रतिभाविचार, शब्दशक्ती, रीतिविचार
- ध्वनिविचार, आनंद मीमांसा
- ब) महानुभाव, नाथ, वारकरी, दत्त, रामदास, वीरशैव, सुफी संप्रदाय आणि त्यांचे
- साहित्य. पंडिती परंपरा, बखर वाडठ्य, शाहिरी वाडइूय
इकाई 9 साहित्यप्रकारांचा सूक्ष्म विचार
- साहित्यप्रकाराची संकल्पना, पौर्वात्य व पाश्चात्य, महाकाव्य, आख्यानकाव्य, खंडकाव्य
- कविता, दीर्घ कविता, भावकविता (अभंग, ओवी, लावणी, पोवाडा)
- लघुकथा, कथा, दीर्घकथा, लघुकादंबरी, कादंबरी, नाटक, एकांकिका, पथनाट्य
- रिंगणनाट्य, महानाट्य
- चरित्र, आत्मचरित्र, आत्मकथा, आत्मकथन-स्वकथन, आठवणी, रोजनिशी, प्रवासवर्णन
- निबंध आणि वैचारिक निबंध, ललितनिबंध, व्यक्तीचित्र
- समीक्षा व समीक्षा पद्धती
इकाई 10 निवडक साहित्यकृती
- लीळाचरित्र: एकांक (शं. गो. तुळपुळे), तुकारामाची गाथा, एकनाथांची भारुडे, जनाबाईचे
- निवडक अभंग, मराठी गौळणी, आज्ञापत्रे, सभासद बखर, शिवाजीचा पवाडा (महात्मा
- फुले) स्मृतिचित्रे (लक्ष्मीबाई टिळक) बनगरवाडी ( व्यंकटेश माडगूळकर), आनंद ओवरी
- दि. बा. मोकाशी), तुही यत्ता कंची (नामदेव ढसाळ) जिणं आमुचं (बेबी कांबळे), गिधाडे विजय तेंडुलकर), शोभायात्रा (शफात खान), भिजकी वही (अरुण कोलटकर), हिंदू
- जगण्याची समृध्द अडगळ (भालचंद्र नेमाडे), कोण नाही कोन्चा, वरणभात लोन्चा (जयंत
- पवार), पायी चालणार (प्रफुल्ल शिलेदार), आयदान (उर्मिला पवार), वळीव (शंकर
- पाटील), माणूस (मनोहर तल्हार), जेव्हा मी जात चोरली होती (बाबुराव बागुल), कोण
- म्हणतंय टक्‍का दिला (संजय पवार)
आधिकारिक PDF से पढ़ा गया: 9 November 2026 · आधिकारिक सिलेबस PDF · NTA
UGC NET मराठी: पिछले वर्षों के प्रश्नपत्र
NTA ने अभी तक मराठी का UGC NET प्रश्नपत्र PDF के रूप में प्रकाशित नहीं किया है। हर वर्ष की अंतिम उत्तर कुंजी और प्रकाशित प्रश्नपत्र UGC NET प्रश्नपत्र पेज पर हैं।
